Merhaba,
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin miras sözleşmesi şeklinde düzenlenmesi gerektiği, BK.’nun 512. m.sinde açıkça belirtilmiş olduğuna göre, bu sözleşmenin de miras sözleşmesinin düzenlenmesine ilişkin hükümlere uygun olarak yapılması zorunludur. Miras sözleşmesi ise MK.’un 545. m.sinin I. f.sının yapmış olduğu yollama gereğince, resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmediği müddetçe geçerli değildir. Resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine ilişkin MK.’un 532. m.sinin I. f.sında ise söz konusu vasiyetnamenin, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında da resmi vasiyetnameye resmiyet kazandıracak olanların kimler olduğu belirtilmiştir. Bu hükme göre, “Resmi memur, sulh hakimi, noter veya kanunla kendisine bu konuda yetki verilmiş diğer bir görevli” olabilecektir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin düzenlenmesinde de aynı hükümlerin uygulanması gerektiğinden, taraflar sulh hakimi, noter veya bu konuda kanun tarafından kendisine yetki verilmiş bir görevliye bu sözleşmeyi düzenlettirme imkanına sahiptirler. Ancak, bilindiği üzere, söz konusu sözleşmede taraflardan birisi kendisine hayatı boyunca bakılmasının karşılığı olarak, diğer tarafa mamelekinin tamamını veya bir kısmından oluşan mal varlığı değerlerini devretme borcu altına girmektedir. Bakım borçlusuna karşı borçlanılan bu edim, sadece taşınır veya sadece taşınmaz mallardan oluşabileceği gibi, bunların her ikisinden de oluşabilir. Bu şartlara uygun bir sözleşme yapılmışsa ve gerçekten bakım konusunda gerekli olan bakım şartı varsa dava olumlu sonuçlanır ve diğer mirasçıların itirazı geçerli olmaz. Ancak burada bakımın gerçekten ihtiyaç olması gerekir ve sonuçta bakım yapılmış olması gerekmektedir. Bununla birlikte bakım yapılması karşılığı orantılı bir mülk verilmelidir.

T.C.
YARGITAY
2. HUKUK DAİRESİ


Esas No.
1977/291
Karar No.
1977/1473
Tarihi
21.02.1977


743-TÜRK KANUNU MEDENİSİ/507


ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ
TENKİS
MAHFUZ HİSSEYE TECAVÜZ
ÖLÜME BAĞLI OLMAYAN BAĞIŞLAR


ÖZET
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA AKDİ İVAZLI SÖZLEŞMELERDEN OLUP, İVAZ TEMLİKDE BULUNAN KİŞİNİN ÖLÜNCEYE KADAR BAKIP GÖZETİLMESİNDEN İBARETTİR. BAKIP GÖZETME KONUSU GERÇEĞE DAYANMADIĞI ZAMAN KARŞILIKSIZ BİR SÖZLEŞME MEYDANA GELİR. BİR KİMSENİN, ANASINA, BABASINA VEYA EŞİNE BAKIP YARDIM ETMESİ AHLÂKİ BİR GÖREVDİR. ANCAK GÖREVİN SINIRI AŞILDIĞI, BAKIP GÖZETEN İÇİN BU DURUM BİR KÜLFET TEŞKİL ETTİĞİ ZAMAN, HİZMETİN KARŞILIĞINDA BİR ŞEY İSTENMESİ HUKUKA UYGUN DÜŞER. ANCAK, BÜYÜK BİR SERVETİN NAKLİNE YOL AÇACAK ŞEKİLDE BİR MUAMELE YAPILMASI SAKLI PAYI GİDERME KASDININ OBJEKTİF DELİLİ SAYILIR.


DAVA VE KARAR : Mehmet Aydemir ile Mustafa Aydemir ve Nergis Konya arasındaki tenkis davasının yapılan muhakemesi sonunda davanın reddine dair verilen hükmün temyizen mürafaa icrası suretiyle tetkiki davacı tarafından istenilmekle,

Dava, ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle saklı paya tecavüz edildiğinden dolayı tenkise ilişkindir. Davalı taraf, miras bırakanın saklı payı gidermek kastiyle hareket etmediğini, kendisine bakılmasını sağlamak için dava konusu taşınmazları verdiğini, bu suretle ivazlı bir temlik söz konusu olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Gerçekten ölünceye kadar bakma akti ivazlı sözleşmelerden olup ivaz temlikte bulunan kişinin ölünceye kadar bakıp gözetilmesinden ibarettir. Bakıp gözetme hususu gerçeğe dayanmadığı zaman karşılıksız bir sözleşme meydana gelir. Böylece gizli bağış söz konusu olur ki, bu, takdirde Medenî Kanunun 507. maddesinin son fıkrası gereğince tasarrufun tenkise tabi tutulması gerekir.

Bir kimsenin anasına, babasına veya eşine bakıp yardım etmesi ahlaki bir görev ise de, görevin sınırı aşıldığı, yani bakıp gözeten için bu durum külfet teşkil ettiği zaman, hizmetin karşılığında bir şey istenmesi ya da olayda olduğu gibi, taşınmazların temellük edilmesi hukuka uygun düşer. Onun için olayda davalıların analarına bakmaları tabidir. Fakat kadın felçli yahut başka suretle normal bakımın ötesinde bir ihtimama muhtaç ise temlikin ivazlı olduğunun kabulü lâzım gelir. Oysa olayda özel bakım şartı yoktur. Sözleşmeden sonra miras bırakanın hastalanması, sözleşmeyi geçerli kılmaya yetmez.

Öte yandan temlik edilen şeyin geliri ile hizmet karşılığı arasında adil bir nisbetin bulunması icap eder. Zira, temlikte bulunan kişi gelirinin bir kısmı ile zaten bu bakım görevini davalı tarafa veya ücüncü bir kişiye yaptırabilir. Buna rağmen büyük bir servetin nakline yol açacak şekilde bir muameleye başvurması gerçek anlamıyla ölünceye kadar bakma sözleşmesi olarak kabul olunamaz. Böyle bir tutum saklı payı giderme kastının objektif delili sayılır. Temlik edilen taşınmazların değeri 580.000 TL. dır.

Diğer taraftan, bir kimsenin mal varlığının tümünü veya ona yakın bir kısmını ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile başkasına devretmesi hali de olayların akışına ters düştüğü takdirde gizli bağış niteliği taşır. Nitekim temlik dışı tereke 90.000 TL. olup, ölünceye kadar bakma adı altında verilen taşınmazların değerinin altıda birinden azdır.

Miras bırakanın az önce belirtildiği gibi özel bakımı gerektiren bir hastalık ve durumu bulunmadığı gerçekleşmiş olup, davalıların yaptığı hizmet ahlâki görevlerinin sınırı içinde kalmakta olduğu gibi büyük servetin devri ve tanık sözleri dahi kastı kabule yeterlidir. Öyle ise tenkis hesapları yapılıp hüküm verilmesi gerekirken davanın red edilmesi Usul ve Kanun’a aykırıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen kararın gösterilen sebeple ( BOZULMASINA ), oybirliğiyle karar verildi..
T.C. YARGITAY
2.Hukuk Dairesi

Esas: 2007/1353
Karar: 2007/3152
Karar Tarihi: 01.03.2007

ÖZET: Hayatın idamesi için gerekli asgari şartları sağlayacak nafakaya borçlu olabilecek kimse ile ölünceye kadar bakma akdi yapmayı engelleyen bir kanun hükmü yoktur. Mirasçı olabilecek kimselerle yapılmış olan ölünceye kadar bakma akdinin inikadı sırasında özel bakıma muhtaç bulunmamak veya akitten sonra çok kısa yaşamak, bu akdin saklı pay kurallarını bertaraf maksadına matuf olduğunu kabule yeterli değildir.

(4721 S. K. m. 565) (818 S. K. m. 511, 514) (HGK 16.03.1988 T. 1987/2-814 E. 1988/247 K.)

Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup, gereği görüşülüp düşünüldü:

Karar: Mahkemece, ölünceye kadar bakma aktinin iptali davası reddedilmiş; tenkis isteği kabul edilmiştir.

Ölünceye kadar bakma akti gereğince temlik 28.10.1986 günü yapılmış; muris 16.08.2003 tarihinde vefat etmiştir.

Türk Medeni Kanunu'nun 565. maddesinde miras bırakanın hangi sağlar arası kazandırmaları hakkında tenkis istenebileceği açıklanmıştır. Bu maddenin 4. fıkrasındaki şartlar, kesin bir biçimde ispatlanmadıkça miras bırakanın yaptığı ölünceye kadar bakma akitleri ivazlı tasarruflardan olup, tenkisi istenemez. Ölünceye kadar bakma akti, niteliği itibariyle güvence sağlayan bir akittir. Bakıp gözetme borcunun kapsamı ne aktin başında ne de devamı sırasında belli olmayıp, bakım alacaklısının hayatı boyunca oluşacak şartları tayin eder. Esasen ölünceye kadar bakma aktini hizmet aktinden ayıran unsurda bu yöndür.

Borçlar Kanunu'nun 511. maddesi, bakım alacaklısı yönünden gerçek kişi olması dışında özel bir nitelik öngörmemiştir. Bakım alacaklılarının akit anında özel bakıma muhtaç durumda olmasını aramak, kanunda bulunmayan bir unsur ilave etmek olur. Aksi kararlaştırılmadıkça aktin, bakım alacaklısına sağladığı menfaatler sosyal duruma uygun ikamet, beslenme ve giyinme, görüp gözetme gibi ihtiyaçlarının karşılanmasıdır (B.K. 514). Bu ihtiyaçların karşılanmasını sağlayacak maddi desteğin ne olacağını önceden kestirmek mümkün olamaz. Hayatın idamesi için gerekli asgari şartları sağlayacak nafakaya borçlu olabilecek kimse ile ölünceye kadar bakma akti yapmayı engelleyen bir kanun hükmü yoktur.

Kaldı ki bu aktin hedefi nafaka veya ahlaki görevleri kadar bir maddi destek elde etmek değil, tarafların bilhassa bakım alacaklısının sosyal durumuna uygun bir bakım elde etmektir. Bu sebeplerle mirasçı olabilecek kimselerle yapılmış olan ölünceye kadar bakma aktinin in'ikadı sırasında özel bakıma muhtaç bulunmamak veya akitten sonra çok kısa yaşamak, bu aktin saklı pay kurallarını bertaraf maksadına matuf olduğunu kabule yeterli değildir. Sözleşmesinin saklı pay kurallarını bertarafa yönelik olduğu yönünde başka bir delil yokken tenkise karar verilmesi doğru bulunmamıştır (Y.H.G.K. 16.03.1988 günlü ve 814-247 sayılı kararı).

Sonuç: Davalının temyiz itirazının bu sebeple kabulü ile hükmün BOZULMASINA, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.03.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)

Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programları